แก่งหลวงหรือแก่งเมือง



เป็นแก่งหินรากภูเขาที่กางกั้นล้าแม่น้้ายม เป็นการเรียงตัวของหินแร่ควอรตซ์ต่อ

เนื่องมาจากภูเขาแล้วโผล่ออกมากั้นล้าน้้า เสมือนเป็นเขื่อนกั้นแม่น้้ายม ในอดีตช่วงฤดูปลาวางไข่ ปลาจะว่ายทวน

กระแสน้้าขึ้นมาติดโขดหินวางไข่ตามแก่ง แก่งหลวงจึงกลายเป็นวังน้้าวนที่มีปลาชุกชุม ปลาที่จับได้ส่วนใหญ่มักจะ

เป็น ปลากาด้า ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ประเทศไทยได้ท้าการค้าไม้สักซึ่งเป็นไม้มีค่า ซึ่งมีการท้าสัมปทานไม้สัก

จากนครเวียงโกศัย (แพร่) ร่วมกับบริษัทเอเชียทีค และใช้แม่น้้ายมเป็นเส้นทางสายหลักในการขนส่งไม้สักไปยัง

กรุงเทพ โดยล่องเรือผ่านบริเวณแก่งหลวง ท้าให้การล้าเลียงแพไม้สักเป็นไปด้วยความล้าบากและท้าให้แพแตก

บ่อยครั้ง จึงได้มีการระเบิดโขดหินในแก่งหลวงออกเพื่อการขนส่งที่สะดวกมากขึ้น

มีนิทานเล่าถึงแก่งหลวงว่า ในสมัยที่พระร่วงครองเมืองศรีสัชนาลัย พระองค์มีพระมารดาเป็นนาคอาศัยอยู่

ในบาดาล พระร่วงมีความคิดถึงพระมารดา จึงลงไปหามารดาที่แก่งหลวงนี้ และให้น้องชายต่างมารดา ชื่อพระลือ

ครองเมืองแทน พระร่วงทรงเสร็จแล้วไม่กลับมาอีกเลย ท้าให้มีเรื่องเล่าต่อมาอีกว่าหากมีผักบุ้งขึ้นทอดยอดพันยอด

องค์เจดีย์ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (วัดพระปรางค์) พระร่วงจะเสร็จมาประสูติใหม่อีกครั้ง นอกจากนี้ยังมีต้านานเล่า

ว่า ปรากฏดวงไฟพวยพุ่งขึ้นมาจากแก่งหลวง ในวันขึ้น 15 ค่้า ท้าให้ชาวบ้านเชื่อว่าแก่งหลวงเป็นที่อยู่ของ

พญานาค